Niken là kim loại rất phổ biến, có vai trò quan trọng trong đời sống của chúng ta. Niken ảnh hưởng trực tiếp tới ngành công nghiệp toàn cầu.

Niken là kim loại có màu trắng bạc . Niken có độ cứng, rất dễ uốn và dát mỏng, có thể kéo thành sợi. Thuộc nhóm VIIIB, nằm ở chu kì 4, có số hiệu nguyên tử 28. Cấu hình electron nguyên tử: [Ar]3d84s2. Ni có số oxi hóa là +2, một số trường hợp thì có số oxi hóa +3. Niken thuộc nhóm nguyên tố sắt từ.

Trong tự nhiên, niken tồn tại ở dạng hợp chất cùng với lưu huỳnh trong millerit, asen với lưu huỳnh có trong quặng niken. Niken mang tính chất từ tính. Đây là một trong những thành phần tạo nên hợp kim.

Đặc tính vật lý của Niken: có màu trắng bạc, cứng, khối lượng riêng là 8,91 g/cm3, nhiệt độ nóng chảy là 1455 độ C Ni là kim loại dễ rèn và dễ dát mỏng. Khả năng dẫn điện và dẫn nhiệt tốt. Về đặc tính hoá học, Niken có tính khử yếu hơn sắt (E0Ni2+/Ni= – 0,26V) –  Ở nhiệt độ thường, niken bền với không khí, nước và một số dung dịch axit do trên bề mặt của niken có một lớp màng oxit bảo vệ.

Ứng dụng của Niken

Do có tính chất đặc biệt, nên niken hiếm khi được sử dụng ở dạng tinh khiết mà chủ yếu được sử dụng như một thành phần hợp kim, nhất là các hợp kim chống ăn mòn, hợp kim từ, hợp kim chịu nhiệt, hợp kim có tính chất đặc biệt. Các hợp kim niken cũng được sử dụng trong nhiều môi trường nhiệt độ cao, như trong máy bay và tua-bin phát điện… Niken giúp tạo nên bề mặt bóng, láng đẹp cho thép không gỉ. Các tính chất cơ lý của thép càng được ổn định và bền với thời gian nhờ sự có mặt của niken.  Ngoài ra, nó còn là yếu tố giúp nâng cao khả năng chống oxy hóa của thép nhờ vào tính trơ của nó với oxy. Vì thế, thép không gỉ không dễ bị ăn mòn bởi môi trường xung quanh.

Hiện nay, khoảng 70% lượng niken được dùng để sản xuất thép không gỉ, 17% được dùng để làm “siêu hợp kim” và 7% được dùng trong công nghiệp mạ, còn lại được ứng dụng trong các lĩnh vực khác, như: pin sạc, chất xúc tác và các hóa chất khác, đúc tiền, sản phẩm đúc và đồng bảng kim loại.

Trong thành phần thép không gỉ, bên cạnh Crom thì Niken đóng vai trò vô cùng quan trọng, vì tính dễ dát mỏng dễ uốn, màu trắng sáng, tính khử yếu, dẫn điện dẫn nhiệt tốt…

Trong thép không gỉ, tùy từng mác thép, tỉ lệ niken có thể khác nhau. Phần trăm niken càng cao thì độ bền của nó càng tỉ lệ thuận. Có thể nói, những đặc tính tuyệt vời mà thép không gỉ mang lại cho đời sống chúng ta hiện nay không thể không có sự đóng góp to lớn của niken. Niken đóng vai trò rất quan trọng trong ngành công nghiệp sản xuất thép không gỉ.